جدول انتخاب کلید حرارتی برای موتور

27 تیر 1405
بدون نظر
سارا حمزه

انتخاب صحیح کلید حرارتی یکی از مهم ترین مراحل طراحی مدارات فرمان و قدرت موتورهای الکتریکی است، زیرا این تجهیز وظیفه محافظت از موتور در برابر اضافه بار و جریان های غیرمجاز را بر عهده دارد. در این مقاله، جدول انتخاب کلید حرارتی برای موتور را به صورت کامل، دقیق و کاربردی بررسی می کنیم تا بتوانید بر اساس توان، جریان نامی و نوع موتور (تک فاز یا سه فاز)، مناسب ترین کلید حرارتی را انتخاب کنید. پیش از خرید، بسیاری از کاربران و پیمانکاران صنعتی به دنبال اطلاع از قیمت کلید حرارتی mpcb نیز هستند، که به دلیل تنوع برند، رنج جریان و کیفیت ساخت، می تواند متفاوت باشد؛ به همین دلیل آشنایی با جدول های استاندارد انتخاب، پیش نیاز اصلی برای تصمیم گیری درست و اقتصادی محسوب می شود.

کلید حرارتی (Thermal Overload Relay) معمولاً به همراه کنتاکتور و در کنار کلید اتوماتیک موتور (MPCB) در تابلوهای برق صنعتی نصب می شود تا در صورت بروز جریان اضافه، مدار موتور را قطع کرده و از سوختن سیم پیچ ها جلوگیری کند. در ادامه، با استفاده از جدول کلید حرارتی برای توان های مختلف موتور و همچنین معرفی رنج های کلید حرارتی استاندارد، راهنمایی کاملی برای انتخاب صحیح این تجهیز ارائه می دهیم.

جدول انتخاب کلید حرارتی بر اساس توان موتور (کیلووات و اسب بخار)

یکی از رایج ترین روش ها برای انتخاب سریع کلید حرارتی، استفاده از جدول انتخاب کلید حرارتی برای موتور بر اساس توان اسمی موتور است. در جدول زیر، توان موتور بر حسب کیلووات (kW) و اسب بخار (HP) به همراه جریان نامی تقریبی و رنج پیشنهادی کلید حرارتی برای موتورهای سه فاز استاندارد (ولتاژ ۳۸۰ ولت) آورده شده است. توجه داشته باشید که این اعداد جنبه راهنما دارند و همیشه باید با جریان درج شده روی پلاک موتور مطابقت داده شوند.

توان موتور (kW)	توان موتور (HP)	جریان نامی تقریبی (A)	رنج تنظیم کلید حرارتی پیشنهادی (A)
0.37	0.5	1.1	1 – 1.6
0.75	1	2.1	1.6 – 2.5
1.1	1.5	2.8	2.5 – 4
1.5	2	3.6	2.5 – 4
2.2	3	5.2	4 – 6.3
3	4	6.8	5.5 – 8
4	5.5	8.7	7 – 10
5.5	7.5	11.5	9 – 13
7.5	10	15.3	12 – 18
11	15	22	17 – 25
15	20	29	23 – 32
18.5	25	37	30 – 40
22	30	43	37 – 50
30	40	58	48 – 65
37	50	70	63 – 80
45	60	85	80 – 104
55	75	105	95 – 130
75	100	140	132 – 176

همان طور که در این جدول کلید حرارتی مشاهده می شود، با افزایش توان موتور، جریان نامی و به تبع آن رنج های کلید حرارتی موردنیاز نیز افزایش می یابد. برای موتورهایی با توان بالاتر از ۷۵ کیلووات، معمولاً به جای کلید حرارتی مستقل، از رله های حرارتی الکترونیکی یا کلیدهای MPCB با قابلیت تنظیم جریان بالا استفاده می شود.

جدول انتخاب کلید حرارتی بر اساس جریان نامی موتور

در بسیاری از موارد، به جای توان موتور، جریان نامی درج شده روی پلاک موتور مبنای انتخاب قرار می گیرد. این روش دقیق تر است، زیرا جریان واقعی موتور می تواند بسته به بازده، ضریب قدرت و ولتاژ تغذیه با مقادیر جدول های عمومی اندکی متفاوت باشد. جدول زیر رنج های کلید حرارتی استاندارد را بر اساس بازه های جریان نامی نشان می دهد:

جریان نامی موتور (A)	رنج تنظیم کلید حرارتی مناسب (A)
0.1 – 0.16	0.1 – 0.16
0.16 – 0.25	0.16 – 0.25
0.4 – 0.63	0.4 – 0.63
1 – 1.6	1 – 1.6
1.6 – 2.5	1.6 – 2.5
2.5 – 4	2.5 – 4
4 – 6.3	4 – 6.3
5.5 – 8	5.5 – 8
7 – 10	7 – 10
9 – 13	9 – 13
12 – 18	12 – 18
17 – 25	17 – 25
23 – 32	23 – 32
30 – 40	30 – 40
37 – 50	37 – 50
48 – 65	48 – 65
55 – 70	55 – 70
63 – 80	63 – 80

نکته مهم در استفاده از این جدول انتخاب کلید حرارتی برای موتور این است که جریان نامی موتور باید همیشه در میانه یا نزدیک به میانه بازه تنظیم کلید حرارتی قرار گیرد، نه در ابتدا یا انتهای رنج؛ این کار باعث می شود کلید حرارتی حساسیت مناسبی نسبت به تغییرات جریان داشته باشد.

کلید حرارتی (محافظ موتور MPCB)

کلید حرارتی 17 تا 23 آمپر پارس فانال مدل MS32

3,130,000 تومان

15%

کلید حرارتی (محافظ موتور MPCB) | لوازم جانبی

کلید حرارتی 28 الی 63 آمپر LS کد MMS63S

قیمت اصلی: 15,494,900 تومان بود.قیمت فعلی: 13,170,670 تومان.

15%

کلید حرارتی (محافظ موتور MPCB) | لوازم جانبی

کلید حرارتی 0/63 الی 32 آمپر LS کد MMS32S

قیمت اصلی: 6,608,400 تومان بود.قیمت فعلی: 5,617,140 تومان.

جدول انتخاب کلید حرارتی برای موتورهای تک فاز

موتورهای تک فاز به دلیل ولتاژ تغذیه پایین تر (معمولاً ۲۲۰ ولت)، در ازای توان یکسان نسبت به موتورهای سه فاز، جریان نامی بیشتری مصرف می کنند. به همین دلیل، جدول کلید حرارتی مخصوص موتورهای تک فاز باید به صورت جداگانه در نظر گرفته شود:

توان موتور (kW)	توان موتور (HP)	جریان نامی تقریبی (A)	رنج تنظیم کلید حرارتی پیشنهادی (A)
0.18	0.25	1.8	1.6 – 2.5
0.25	0.33	2.4	1.6 – 2.5
0.37	0.5	3.3	2.5 – 4
0.55	0.75	4.6	4 – 6.3
0.75	1	5.9	5.5 – 8
1.1	1.5	8.2	7 – 10
1.5	2	10.8	9 – 13
2.2	3	14.6	12 – 18
3	4	18.9	17 – 25
3.7	5	22.5	17 – 25

با توجه به این جدول، برای موتورهای تک فاز باید همواره رنج های کلید حرارتی بالاتری نسبت به موتور سه فاز هم توان انتخاب شود. غفلت از این تفاوت، یکی از رایج ترین اشتباهات در انتخاب کلید حرارتی برای پمپ های آب خانگی، کولرهای صنعتی و موتورهای کوچک تک فاز است.

جدول انتخاب کلید حرارتی برای موتورهای سه فاز

موتورهای سه فاز به دلیل بازده بالاتر و توزیع متعادل جریان بین سه فاز، در ازای توان مشابه، جریان نامی کمتری نسبت به موتورهای تک فاز دارند. جدول زیر خلاصه ای کاربردی از جدول انتخاب کلید حرارتی برای موتور سه فاز در محدوده های پرکاربرد صنعتی است:

توان موتور (kW)	جریان نامی تقریبی در ۳۸۰ ولت (A)	رنج تنظیم کلید حرارتی پیشنهادی (A)
0.75 – 1.5	2.1 – 3.6	1.6 – 4
2.2 – 4	5.2 – 8.7	4 – 10
5.5 – 7.5	11.5 – 15.3	9 – 18
11 – 15	22 – 29	17 – 32
18.5 – 22	37 – 43	30 – 50
30 – 37	58 – 70	48 – 80
45 – 75	85 – 140	80 – 176

برای موتورهای سه فاز با راه اندازی سنگین (مانند کمپرسورها، آسیاب ها و پمپ های با بار اینرسی بالا)، توصیه می شود کلاس عملکرد کلید حرارتی (Trip Class) نیز متناسب با زمان راه اندازی موتور انتخاب شود؛ به طور معمول کلاس ۱۰ برای موتورهای معمولی و کلاس ۲۰ یا ۳۰ برای موتورهای با راه اندازی طولانی مناسب است.

روش انتخاب کلید حرارتی مناسب

استفاده صرف از جدول انتخاب کلید حرارتی برای موتور بدون درک روش صحیح انتخاب، ممکن است منجر به خطا در عملکرد سیستم حفاظتی شود. در ادامه، مراحل دقیق انتخاب کلید حرارتی مناسب شرح داده می شود.

تعیین جریان نامی موتور از روی پلاک

اولین و مهم ترین گام در انتخاب کلید حرارتی، مراجعه به پلاک مشخصات (Nameplate) موتور و یادداشت برداری دقیق از جریان نامی (Rated Current) است. این مقدار معمولاً با نماد In یا A روی پلاک درج شده و باید متناسب با ولتاژ تغذیه (تک فاز یا سه فاز)، فرکانس شبکه و نوع اتصال سیم پیچ (ستاره یا مثلث) بررسی شود. استفاده از جریان تقریبی موجود در جدول کلید حرارتی تنها زمانی مجاز است که دسترسی به پلاک موتور ممکن نباشد؛ در غیر این صورت، جریان واقعی درج شده روی پلاک همیشه اولویت دارد.

انتخاب بازه تنظیم جریان کلید حرارتی

پس از تعیین جریان نامی موتور، باید مناسب ترین بازه از رنج های کلید حرارتی موجود در بازار انتخاب شود. اصل کلی این است که جریان نامی موتور باید در محدوده مجاز کلید حرارتی قرار گیرد، به طوری که امکان تنظیم دقیق روی مقدار واقعی جریان وجود داشته باشد. برای مثال، اگر جریان نامی موتور ۹.۵ آمپر باشد، انتخاب کلید حرارتی با رنج ۹ تا ۱۳ آمپر مناسب تر از رنج ۷ تا ۱۰ آمپر است، زیرا فضای تنظیم کافی در اختیار کاربر قرار می دهد.

تنظیم صحیح جریان روی کلید حرارتی

پس از نصب، باید کلید حرارتی به دقت روی مقدار جریان نامی واقعی موتور (نه ابتدا یا انتهای رنج) تنظیم شود. تنظیم نادرست، یعنی قرار دادن مقدار خیلی بالا، باعث از دست رفتن حفاظت واقعی موتور در برابر اضافه بار می شود و تنظیم خیلی پایین نیز باعث قطع مکرر و غیرضروری مدار در زمان راه اندازی موتور خواهد شد. توصیه می شود پس از تنظیم اولیه، عملکرد کلید حرارتی در شرایط بار واقعی موتور کنترل و در صورت نیاز اصلاح شود.

جمع بندی

انتخاب درست کلید حرارتی، مستقیماً بر طول عمر موتور و پایداری خط تولید تأثیرگذار است. با استفاده از جدول انتخاب کلید حرارتی برای موتور ارائه شده در این مقاله، بر اساس توان (کیلووات یا اسب بخار)، جریان نامی و نوع موتور (تک فاز یا سه فاز)، می توانید به سرعت رنج های کلید حرارتی مناسب پروژه خود را شناسایی کنید. با این حال، از آنجا که در بازار برندها و سری های مختلفی از کلید حرارتی و کلیدهای MPCB با مشخصات فنی و قیمت کلید حرارتی mpcb متفاوت عرضه می شود، توصیه می شود پیش از خرید نهایی، مشخصات فنی پروژه خود (توان موتور، جریان نامی، شرایط راه اندازی و محیط نصب) را با کارشناسان فروش مجموعه پرتو بهراد در میان بگذارید. کارشناسان فروش پرتو بهراد با تکیه بر تجربه فنی خود، شما را در انتخاب دقیق مدل، رنج جریان و برند مناسب کلید حرارتی یا MPCB راهنمایی می کنند تا از خرید تجهیز نامتناسب با نیاز واقعی پروژه جلوگیری شود.

سوالات متداول

آیا یک کلید حرارتی برای همه موتورهای هم قدرت مناسب است؟

خیر، انتخاب کلید حرارتی به جریان نامی موتور، شرایط کاری و مشخصات پلاک موتور بستگی دارد و فقط توان موتور معیار کافی نیست.

چگونه از روی پلاک موتور کلید حرارتی مناسب را انتخاب کنیم؟

با بررسی جریان نامی درج شده روی پلاک موتور و انتخاب کلید حرارتی با محدوده تنظیمی مناسب برای همان جریان، می توان حفاظت دقیق تری ایجاد کرد.

اگر کلید حرارتی بزرگ تر از ظرفیت موتور انتخاب شود چه اتفاقی می افتد؟

حفاظت موتور کاهش پیدا می کند و در زمان اضافه بار، کلید دیرتر عمل کرده و احتمال آسیب دیدگی موتور افزایش می یابد.

سارا حمزه

من بیش از ۳ سال است که در زمینه نگارش مقالات تخصصی حوزه برق و اتوماسیون صنعتی فعالیت می‌کنم و تلاش می‌کنم موضوعات فنی و گاه پیچیده این حوزه را با ساختاری منظم، دقیق و قابل‌فهم ارائه دهم؛ به‌گونه‌ای که مطالعه مقالات علاوه بر افزایش دانش، کاربردی و قابل استفاده در پروژه‌های واقعی باشد. برای من مهمه که محتوا فقط اطلاعات نباشه؛ بلکه راهنمایی باشه برای انتخاب بهتر، اجرای دقیق‌تر و دید حرفه‌ای‌تر در پروژه‌های صنعتی.

محصولات مرتبط

مشاهده همه